فضيلت علمى على ( عليه السلام ) اميرالمؤمنين ( عليه السلام ) در اين خطبه درد دل و شكايتش از كسانى است كه مى دانستند حضرت باب علم پيغمبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) است ، مى دانستند علوم اسلامى پيش حضرت است ، ولى با اين حال نمى خواستند مطيع حضرت باشند . بعد از پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) جوّ جورى شد كه حضرت على ( عليه السلام ) را كه نزديكترين شخص به پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) بود از صحنه سياست و علوم اسلامى كنار زدند ، با اين كه همه نقل كرده اند كه پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) فرمود : « أنا مدينة العلم و علىّ بابها » ( 1 ) من شهر علمم و على درب آن شهر است ، شهرى را كه مى خواهى وارد شوى بايد از دروازه آن وارد شوى ; اگر كسى علوم اسلام و علوم پيامبر ( صلى الله عليه وآله و سلم ) را مى خواهد بايد از راه على ( عليه السلام ) وارد بشود . در سنن ترمذى در باب مناقب ، از پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) نقل مىكند كه فرمود : « أنا دارالحكمة و علىّ بابها » ( 2 ) من خانه حكمت هستم و على درب آن خانه است . باز از آن حضرت نقل شده است كه فرمود : « أفضلكم و أعلمكم و أقضاكم علىّ » ( 3 ) فاضل ترين و عالم ترين و بهترين قضاوت كننده بين شما على است . خليفه دوّم به نقل شيعه و سنّى بيش از هفتاد مرتبه گفت : « لولا علىّ لهلك عمر » ( 4 ) اگر على نبود عمر هلاك مى شد ، و يا مى گفت : « اللّهمّ لاتبقنى لمعضلة ليس لها ابن ابيطالب » ( 5 ) خدايا مرا باقى نگذار براى مشكلى كه پسر ابوطالب براى آن نباشد . اگر در مسأله خلافت نزاع بود ، اما در اين كه حضرت على ( عليه السلام ) اعلم همه اصحاب

--> 1 - الغدير ، ج 6 ، ص 61 2 - سنن الترمذى ، ج 5 ، ص 637 ، كتاب المناقب ، باب مناقب على بى ابيطالب ، باب 21 ، حديث 3723 3 - بحارالانوار ، ج 46 ، ص 136 ، چاپ بيروت 4 - الغدير ، ج 6 ، ص 93 و 94 ; و من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 36 ، حديث 5025 5 - الغدير ، ج 6 ، ص 93 و 103